Kraków, 5 listopada 2025 r. – W podziemiach Collegium Maius, w kawiarni „U Pęcherza”, Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne zorganizowało spotkanie z okazji 85. urodzin profesora Andrzeja Pisowicza, wybitnego językoznawcy, iranisty i nestora polskiej armenistyki.

Profesor Pisowicz urodził się 2 listopada 1940 roku w Siedliskach pod Miechowem. Po maturze zdanej w 1957 roku w II Liceum Ogólnokształcącym im. Adama Mickiewicza w Słupsku rozpoczął studia iranistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W trakcie studiów uczestniczył również w kursie języka ormiańskiego. Dzięki rekomendacji goszczącego w Krakowie profesora Wacze Nalbandiana wyjechał do Erywania, gdzie w latach 1961–1963 studiował filologię ormiańską. Po powrocie obronił pracę magisterską poświęconą dialektowi ormiańskiemu wsi Pharpi.

Po studiach pracował w Bibliotece Jagiellońskiej, w krakowskim oddziale wydawnictwa Ossolineum oraz w Biurze Urządzeń Techniki Jądrowej. Uzupełniał także wykształcenie na studiach podyplomowych w École des Langues Orientales Vivantes i Institut Catholique w Paryżu, ucząc się m.in. języka zachodnioormiańskiego, staroormiańskiego i perskiego.

W 1970 roku został zatrudniony na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1974 roku uzyskał doktorat na podstawie rozprawy o rozwoju konsonantyzmu ormiańskiego, a w 1985 – habilitację z językoznawstwa irańskiego i ormiańskiego. Mimo negatywnej opinii Komitetu Zakładowego PZPR, związanej z jego działalnością opozycyjną i współpracą z prasą podziemną, nie zaprzestał pracy naukowej. Stanowisko docenta uzyskał dopiero w 1988 roku, a tytuł profesora nadzwyczajnego w 2002.

W latach 1976–1994 kierował Zakładem Iranistyki, a w latach 1989–1994 pełnił funkcję wicedyrektora Instytutu Filologii Orientalnej. Prowadził badania i wykładał również za granicą: w Teheranie (1972–1973), Wiedniu (1988–1991) oraz w Lejdzie (1992–1993). W latach 1994–1995 pełnił funkcję radcy Ambasady RP w Iranie.

Profesor Pisowicz jest członkiem Collegium Invisibile, Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, Komisji Orientalistycznej Polskiej Akademii Nauk. Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (2000) oraz Krzyżem Wolności i Solidarności (2012).

Do grona jego uczniów należą m.in. Marzenna Czerniak-Drożdżowicz, Agnieszka Kuczkiewicz-Fraś i Tomasz Gacek. Jest autorem licznych publikacji naukowych, w tym prac z zakresu gramatyki ormiańskiej, fonologii perskiej oraz słowników ormiańsko-polskich. Mieszka w Krakowie z żoną Jadwigą z domu Wiśniewską, mają troje dzieci.

Spotkanie jubileuszowe było okazją do wyrażenia szacunku i wdzięczności wobec profesora, który przez dekady współtworzył polską armenistykę i towarzyszył życiu ormiańskiej społeczności. Wspominano jego wiedzę, precyzję, skromność i konsekwencję. W imieniu mniejszości ormiańskiej składamy profesorowi Andrzejowi Pisowiczowi serdeczne życzenia zdrowia i dalszej aktywności.

Poznań, 27 października 2025 r. – Na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odbyła się inauguracja Centrum Studiów Armenistycznych im. Mechitara Gosza. Wydarzenie otworzyła Rektor UAM, prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska.

W spotkaniu uczestniczyli: Ambasador Republiki Armenii Alexander Arzoumanian wraz z trzecim sekretarzem Ambasady Meri Cherkezyan, Prorektor UAM ds. międzynarodowych prof. Rafał Witkowski, przedstawiciel mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych Hraczja Bojadżan oraz Dyrektor Centrum prof. Adam Pomieciński. Wśród obecnych znalazł się także student UAM Artur Bagdasarian.

Podczas spotkania omówiono kierunki współpracy naukowej i dydaktycznej pomiędzy Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza a instytucjami akademickimi w Armenii. Rozmowy dotyczyły wspólnych projektów badawczych, wymiany akademickiej, a także inicjatyw popularyzujących kulturę i historię Armenii w Polsce.

Rektor UAM wręczyła nominacje do Rady Programowej Centrum Studiów Armenistycznych. W skład Rady weszli: Ambasador Republiki Armenii Alexander Arzoumanian, przedstawiciel mniejszości ormiańskiej Hraczja Bojadżan, Prorektor UAM prof. Rafał Witkowski oraz Dyrektor Centrum prof. Adam Pomieciński.

Odbyło się także pierwsze posiedzenie Rady Programowej, podczas którego jednogłośnie wybrano jej przewodniczącego – Hraczję Bojadżana.

Centrum Studiów Armenistycznych im. Mechitara Gosza jest pierwszą w Polsce instytucją akademicką poświęconą armenistyce.
W jego strukturze funkcjonują Studia Podyplomowe „Armenistyka” – interdyscyplinarny program akademicki, łączący naukę języka ormiańskiego z poznawaniem historii, kultury współczesnej Armenii, diaspory ormiańskiej oraz mniejszości ormiańskiej w Polsce.
Rekrutację zakończono 31 października, z rekordową liczbą 45 zapisanych słuchaczy.

Powstanie Centrum wieńczy proces zapoczątkowany podpisaniem Memorandum o Porozumieniu – dokumentu założycielskiego – pomiędzy Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Ministerstwem Edukacji, Nauki, Kultury i Sportu Republiki Armenii oraz Przedstawicielem mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.
Dokument podpisano w Ambasadzie Republiki Armenii w Warszawie. Sygnatariuszami byli prof. Rafał Witkowski, Ambasador Alexander Arzoumanian oraz przedstawiciel mniejszości ormiańskiej Hraczja Bojadżan.

Centrum ma wspierać badania naukowe, edukację i dialog międzykulturowy oraz pogłębiać relacje akademickie i kulturalne między Polską a Armenią.

– red.

Warszawa, 29–30 września 2025 – Minister spraw zagranicznych Armenii Ararat Mirzojan przebywał z wizytą w Warszawie, gdzie uczestniczył w Warsaw Security Forum oraz odbył serię spotkań dwustronnych z przedstawicielami Polski, Litwy, NATO, Ukrainy oraz sektora przemysłowego. W centrum rozmów znalazły się kwestie regionalnego bezpieczeństwa, integracji europejskiej Armenii oraz znaczenie porozumienia pokojowego z Azerbejdżanem, ogłoszonego w sierpniu w Waszyngtonie.

Wizyta rozpoczęła się 29 września od udziału ministra Mirzojana w otwarciu Warsaw Security Forum, podczas którego został przyjęty przez Katarzynę Pisarską, przewodniczącą Forum, oraz Zbigniewa Pisarskiego, prezesa Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego. W rozmowie omówiono możliwości współpracy między Warsaw Security Forum a platformą Yerevan Dialogue.

Tego samego dnia minister spotkał się z Alexandrem Penleyem, wiceprezesem europejskiego koncernu zbrojeniowego KNDS. Następnie odbył rozmowy z ministrem spraw zagranicznych Litwy Kęstutisem Budrysem. Obie strony podkreśliły wspólne wartości i wolę dalszego pogłębiania partnerstwa w kontekście integracji europejskiej Armenii. Kolejnym punktem programu było spotkanie z Radmilą Shekerinską, zastępczynią sekretarza generalnego NATO, podczas którego omówiono kwestie bezpieczeństwa regionalnego oraz dialogu polityczno-wojskowego. Minister Mirzojan odbył również rozmowę z ambasadorem Ukrainy w Polsce.

Wieczorem 29 września szef ormiańskiej dyplomacji wziął udział w panelu wysokiego szczebla pt. „Od Lizbony do Erywania: strategia Europy wobec szerszego sąsiedztwa”. Obok ministra Mirzojana wystąpili Benjamin Haddad, minister delegowany ds. europejskich w rządzie Francji, oraz Kęstutis Budrys z Litwy. W swoim przemówieniu Mirzojan podkreślił znaczenie wartości demokratycznych w polityce międzynarodowej i wskazał na potrzebę unikania polityki transakcyjnej, która osłabia wiarygodność instytucji międzynarodowych. Przestrzegł przed kompromisami, które oddalają politykę od zasad demokracji, mówiąc: – „Jeśli wartości ustępują miejsca kalkulacjom, Europa traci swój fundament”.

Minister odniósł się również do porozumienia pokojowego z Azerbejdżanem, zawartego 8 sierpnia w Waszyngtonie. – „Właśnie ustanowiliśmy pokój z Azerbejdżanem. Deklaracja pokojowa została podpisana przez mojego premiera i prezydenta Azerbejdżanu, a także poświadczona przez prezydenta Trumpa” – powiedział. Dodał, że porozumienie obejmuje wzajemne uznanie integralności terytorialnej, otwarcie infrastruktury transportowej oraz rozpoczęcie prac nad pełnym traktatem pokojowym. Zaznaczył, że stabilizacja Kaukazu Południowego przynosi korzyści nie tylko Armenii i Azerbejdżanowi, ale także Unii Europejskiej i jej sąsiadom.

30 września odbyło się spotkanie ministra Ararata Mirzojana z ministrem spraw zagranicznych Polski, Radosławem Sikorskim. Rozmowy dotyczyły m.in. europejskiej integracji Armenii, w tym ustawy przyjętej przez Zgromadzenie Narodowe, która ustanawia członkostwo w Unii Europejskiej jako strategiczny cel polityki państwowej. Poruszono również kwestie pogłębiania współpracy dwustronnej, w tym dialogu politycznego, współpracy instytucjonalnej oraz reform gospodarczych. Minister Mirzojan zaprosił ministra Sikorskiego do złożenia wizyty w Armenii — zaproszenie zostało przyjęte.

Wizyta ministra Ararata Mirzojana w Warszawie była wyraźnym potwierdzeniem proeuropejskiego kursu Armenii oraz gotowości do aktywnego udziału w europejskim systemie bezpieczeństwa i współpracy. W wystąpieniach publicznych oraz rozmowach bilateralnych podkreślano, że Armenia — jako młoda, lecz uznana demokracja — jest gotowa wzmacniać instytucje, przestrzegać zasad prawa międzynarodowego i wnosić konstruktywny wkład w stabilność regionu oraz współpracę z partnerami europejskimi.

(red.)

Castel Gandolfo, 17 września 2025 r. – Papież Leon XIV przyjął Katolikosa Wszystkich Ormian, Garegina II, w papieskiej rezydencji Villa Barberini. Podczas spotkania zwierzchnik Kościoła Apostolskiego Ormiańskiego przekazał Ojcu Świętemu zaproszenie do złożenia wizyty w Armenii.

Według serwisu Vatican News, rozmowa przebiegała w duchu braterskiego dialogu i dotyczyła m.in. relacji ekumenicznych oraz sytuacji Ormian z Arcachu (Górskiego Karabachu). Katolikos podkreślił konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony praw ormiańskiej ludności tego regionu.

Arcybiskup Chażag Barsamian, Legat Patriarchalny Europy Zachodniej i przedstawiciel Katolikosa przy Stolicy Apostolskiej, poinformował, że rozmowa objęła także temat ormiańskich uchodźców z Arcachu oraz jeńców przetrzymywanych w Azerbejdżanie. Jak podał ormiański portal NEWS.am, zwierzchnik Kościoła ormiańskiego zwrócił się do Papieża z prośbą o wsparcie na rzecz sprawiedliwego i pokojowego rozwiązania konfliktu.

Po spotkaniu w Castel Gandolfo Garegin II udał się do Watykanu, gdzie spotkał się z kardynałem Kurtem Kochem, prefektem Dykasterii ds. Promocji Jedności Chrześcijan, oraz kardynałem José Tolentino de Mendonçą, prefektem Dykasterii ds. Kultury i Edukacji. Modlił się również przy grobie Papieża Franciszka w bazylice Santa Maria Maggiore i zatrzymał się przed ikoną Salus Populi Romani.

Było to pierwsze spotkanie Garegina II z Papieżem Leonem XIV. Katolikos wcześniej spotykał się z trzema papieżami: świętym Janem Pawłem II (2000), Benedyktem XVI (2008) i Franciszkiem (2015, 2016, 2018, 2020). W 2000 roku podpisał wspólną deklarację z Janem Pawłem II, a rok później Papież z Polski odwiedził Armenię, przekazując relikwie św. Grzegorza Oświeciciela. W 2016 roku kraj ponownie gościł papieża – tym razem był to Franciszek.

Zaproszenie skierowane do Leona XIV może otworzyć drogę do trzeciej w historii wizyty papieskiej w Armenii – kraju, który jako pierwszy na świecie ogłosił chrześcijaństwo religią państwową.

Waszyngton, 8 sierpnia 2025 r. – Premier Armenii Nikol Paszynian i prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew podpisali w Białym Domu deklarację pokojową kończącą trwający od dekad spór o Górski Karabach. W uroczystości uczestniczył prezydent USA Donald Trump, który nazwał to „momentem przełomowym dla pokoju na Kaukazie” — informuje Reuters.

Porozumienie obejmuje wzajemne uznanie integralności terytorialnej, rezygnację z roszczeń oraz utworzenie korytarza tranzytowego „Trump Route for International Peace and Prosperity” (TRIPP), łączącego Azerbejdżan z eksklawą Nachiczewa przez terytorium Armenii. Zgodnie z zapisami, trasa pozostanie pod kontrolą Armenii, a jej budowę, utrzymanie i zarządzanie powierzono konsorcjum amerykańskiemu na 99 lat — podaje Politico.

Podczas oddzielnego spotkania z delegacją Armenii w Białym Domu, już po ceremonii podpisania porozumienia, prezydent Donald Trump zapowiedział, że zwróci się do prezydenta Ilhama Alijewa o uwolnienie 23 Ormian przetrzymywanych w Azerbejdżanie. „Mówisz o 23 chrześcijanach? Poproszę go [prezydenta Alijewa], żeby to zrobił. Myślę, że zrobią to dla mnie. To ważne, prawda?” — cytuje ormiański portal 1lurer.am.

W niedzielnym Aniele Pańskim papież Leon XIV wyraził zadowolenie z podpisanej umowy, apelując o dialog jako drogę do trwałego pokoju. Jak przypomina Vatican News, papież nawiązał też do 80. rocznicy zrzucenia bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki oraz wezwał społeczność międzynarodową do pilnej pomocy dla Haiti, zmagającego się z narastającą przemocą i kryzysem humanitarnym.