Kraków, 18 marca 2026 r. – W Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego zainaugurowano działalność Pracowni Dziejów Ormian Polskich im. Sadoka Barącza. Nowa jednostka będzie zajmować się badaniami nad historią i dziedzictwem Ormian związanych z ziemiami dawnej Rzeczypospolitej.

W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz uczelni, środowiska naukowego, dyplomaci oraz reprezentanci społeczności ormiańskiej. Spotkanie otworzył dziekan Wydziału Historycznego UJ prof. Stanisław Sroka. Wśród gości znaleźli się m.in. rektor UJ prof. Piotr Jedynak, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Andrzej Szeptycki, ambasador Armenii w Polsce Alexander Arzumanian oraz dyrektor Instytutu Historii UJ prof. Janusz Mierzwa.

Jednym z najważniejszych momentów inauguracji było powołanie Rady Pracowni. Na jej przewodniczącego wybrano Hraczję Bojadżjana, konsula honorowego Republiki Armenii i przedstawiciela społeczności ormiańskiej w Polsce. Dziękując za utworzenie nowego ośrodka, podziękował rektorowi Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. Piotrowi Jedynakowi oraz wiceministrowi nauki i szkolnictwa wyższego prof. Andrzejowi Szeptyckiemu za wsparcie i przychylność wobec projektu. Szczególne słowa skierował także do prof. Krzysztofa Stopki i prof. Janusza Mierzwy, dziękując im za wspólne wysiłki, które doprowadziły do powstania pracowni, oraz za zaszczyt współpracy przy realizacji tego przedsięwzięcia.

Pracownia będzie działać przy Instytucie Historii UJ. Jej kierownikiem został prof. Krzysztof Stopka, od wielu lat zajmujący się badaniami nad historią Ormian polskich. W działalność jednostki uczestniczy również dr Tomasz Krzyżowski.

Odczyt wygłosił również dr Ara Chzmalian, dyrektor Instytutu Starożytnych Rękopisów im. Mesropa Masztoca (Matenadaran) w Erywaniu. W swoim wystąpieniu mówił o strategicznych kierunkach rozwoju Matenadaranu, zwracając uwagę na proces modernizacji oraz umiędzynarodowienia działalności instytutu.

Uroczystość zakończył koncert muzyki ormiańskiej. Wystąpiły Nelli Saghatelian oraz Mane Awetisjan, prezentując utwory inspirowane tradycją muzyczną Armenii.

Powstanie pracowni to ważny krok dla dalszego rozwoju badań nad historią i kulturą Ormian w Polsce oraz budowania współpracy między polskimi i ormiańskimi środowiskami naukowymi.

O patronie pracowni

Patronem nowo powstałej pracowni został o. Sadok Barącz — dominikanin, historyk i badacz dziejów Ormian polskich. Urodzony w 1814 roku w Stanisławowie, przez całe życie zajmował się dokumentowaniem historii społeczności ormiańskiej na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Był autorem fundamentalnych prac, m.in. „Żywotów sławnych Ormian w Polsce” oraz „Rysu dziejów ormiańskich”. Dzięki jego działalności zachowało się wiele informacji o kulturze, rodzinach i instytucjach Ormian polskich, które dziś stanowią cenne źródło dla historyków i badaczy dziedzictwa ormiańskiego.

Do tematu wrócimy szerzej w drugim numerze „Munetika” z 2026 roku, w którym ukaże się obszerny artykuł dr. Tomasza Krzyżowskiego poświęcony historii powstania pracowni, jej planom badawczym oraz współpracy z Matenadaranem.

-red.

Erywań, 4–5 maja 2026 r. – W stolicy Armenii odbył się pierwszy w historii szczyt Unii Europejskiej i Armenii. Armenię reprezentował premier Nikol Pashinyan, natomiast Unię Europejską przewodniczący Rady Europejskiej António Costa oraz przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Dla Erywania było to jedno z najważniejszych wydarzeń dyplomatycznych ostatnich lat i kolejny sygnał zacieśniających się relacji Armenii z Europą.

Jeszcze przed rozpoczęciem szczytu UE–Armenia odbyło się spotkanie Europejskiej Wspólnoty Politycznej z udziałem przywódców niemal całej Europy. Do Erywania przyjechali między innymi premier Polski Donald Tusk, prezydent Francji Emmanuel Macron, prezydent Ukrainy Volodymyr Zelenskyy, premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer, premier Włoch Giorgia Meloni, premier Węgier Viktor Orbán oraz kanclerz Niemiec Friedrich Merz. W spotkaniu uczestniczył także sekretarz generalny NATO Mark Rutte.

Rozmowy w Erywaniu odbywały się w cieniu wojny w Ukrainie, napięć na Bliskim Wschodzie oraz dyskusji o przyszłości relacji między Europą a Stanami Zjednoczonymi. W europejskich mediach zwracano uwagę, że sama obecność tak wielu liderów w Armenii miała znaczenie polityczne i symboliczne.

Po zakończeniu obrad premier Polski Donald Tusk podkreślił znaczenie rozmów bilateralnych przeprowadzonych podczas wizyty w Armenii.

„Dla mnie ważne były spotkania bilateralne, szczególnie w czasie, kiedy jest tyle zamieszania wokół tego, czym jest wspólnota Zachodu” – powiedział szef polskiego rządu.

Jak poinformowała Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Donald Tusk rozmawiał w Erywaniu między innymi z premierem Armenii Nikol Pashinyan, premierem Wielkiej Brytanii Keir Starmer, premierem Kanady Mark Carney, prezydentem Ukrainy Volodymyr Zelenskyy, premierem Węgier Viktor Orbán oraz premierem Słowacji Robert Fico. Rozmowy dotyczyły bezpieczeństwa, współpracy obronnej, energetyki oraz przyszłości relacji transatlantyckich. Premier zapowiedział również podpisanie polsko-brytyjskiego traktatu o współpracy strategicznej.

Donald Tusk odniósł się także do sytuacji Armenii i roli premiera Nikola Paszyniana w regionie.

„To, co było z mojego punktu widzenia kluczowe w czasie tego szczytu, to oczywiście wsparcie naszych przyjaciół w Armenii. Nikol Paszynian to postać, na którą możemy zawsze liczyć i która przyczyniła się do stabilizacji w tym regionie” – zaznaczył premier.

Podczas spotkań w Erywaniu omawiano kwestie bezpieczeństwa europejskiego, współpracy energetycznej i transportowej oraz proces pokojowy między Armenią i Azerbejdżanem. Dla wielu obserwatorów sam fakt organizacji pierwszego szczytu UE–Armenia w Erywaniu stał się symbolem nowego etapu w polityce zagranicznej Armenii.

-red.

Warszawa, 5–6 maja 2026 r. – Minister obrony Armenii Suren Papikjan przebywał z oficjalną wizytą w Polsce, podczas której odbył rozmowy dotyczące współpracy wojskowej, edukacji obronnej oraz współpracy wojskowo-technicznej między oboma państwami. Program wizyty obejmował spotkania polityczne, wizyty w instytucjach wojskowych oraz udział w konferencji Defence24 Days.

Armeński minister uczestniczył w ceremonii otwarcia konferencji Defence24 Days w Warszawie – jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych bezpieczeństwu i obronności w Europie Środkowej. W trakcie wizyty na terenach wystawowych delegacja Armenii zapoznała się z prezentowanym sprzętem wojskowym, uzbrojeniem oraz rozwiązaniami technologicznymi oferowanymi przez przedstawicieli sektora obronnego.

Istotnym punktem programu była również wizyta w 1. Warszawskiej Brygadzie Zmechanizowanej. Minister Papikjan zapoznał się z warunkami służby żołnierzy, wyposażeniem jednostki oraz prezentowanym uzbrojeniem i sprzętem wojskowym. Delegacja odwiedziła także Akademia Sztuki Wojennej, gdzie minister spotkał się z kierownictwem uczelni oraz żołnierzami Sił Zbrojnych Armenii odbywającymi studia wojskowe w Polsce. Rozmowy dotyczyły organizacji procesu kształcenia oraz programów edukacyjnych realizowanych przez uczelnię.

W trakcie pobytu w Warszawie minister obrony Armenii złożył również wieniec przy Grobie Nieznanego Żołnierza, oddając hołd poległym.

Kulminacyjnym momentem wizyty były rozmowy z Władysław Kosiniak-Kamysz. Po spotkaniu indywidualnym ministrów odbyły się rozmowy z udziałem rozszerzonych delegacji obu państw. Strony podkreśliły, że współpraca realizowana jest zgodnie z podpisanym bilateralnym planem współpracy na 2026 rok.

Za priorytetowe obszary dalszej współpracy uznano edukację wojskową, wymianę doświadczeń oraz udział we wspólnych ćwiczeniach. Rozmowy objęły również wdrażanie współpracy wojskowo-technicznej w ramach porozumienia podpisanego między stronami w lutym bieżącego roku.

Według oficjalnych komunikatów uzgodniono także otwarcie w najbliższym czasie biura attaché obrony przy Ambasadzie Armenii w Warszawie. Ministrowie wymienili ponadto poglądy dotyczące bezpieczeństwa regionalnego i sytuacji międzynarodowej.

Na zakończenie wizyty Suren Papikjan zaprosił polskiego ministra obrony do złożenia rewizyty w Armenii. Oficjalne komunikaty obu stron wskazują na kontynuację i rozwój współpracy wojskowej między Polską a Armenią w obszarach szkolenia, edukacji wojskowej, współpracy technicznej oraz wspólnych ćwiczeń.

– red.

Warszawa, 25–26 lutego 2026 r. – Oficjalna wizyta premiera Armenii Nikola Paszyniana w Polsce została odebrana jako wyraźny sygnał ożywienia relacji pomiędzy Warszawą i Erywaniem. Program pobytu obejmował spotkania polityczne, rozmowy eksperckie oraz wydarzenia związane z historią i kulturą Armenii.

Premier Armenii odwiedził m.in. Zamek Królewski, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych oraz Bibliotekę Narodową, gdzie zaprezentowano mu cenne rękopisy i zabytki związane z Armenią. Istotnym elementem wizyty było również spotkanie ze społecznością ormiańską w Polsce oraz rozmowy z Komisarz ds. Diaspory Republiki Armenii w Polsce Dianą Howakimian i Hraczją Bojadżjanem, przedstawicielem mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.

Drugiego dnia wizyty Nikol Paszynian spotkał się z premierem Donaldem Tuskiem. Rozmowy dotyczyły współpracy politycznej, gospodarczej i obronnej oraz relacji Armenii z Unią Europejską. Jednym z najważniejszych rezultatów spotkań było podpisanie porozumienia o współpracy wojskowo-technicznej pomiędzy Polską a Armenią.

Obszerne omówienie wizyty premiera Armenii w Polsce oraz jej politycznego znaczenia dla relacji polsko-armeńskich ukaże się w drugim numerze „Munetika” z 2026 roku w artykule prof. Krzysztofa Fedorowicza.

– red.

Budapeszt, 2 lutego 2026 r. – W gmachu Zgromadzenia Narodowego Węgier odbyła się międzynarodowa konferencja poświęcona sytuacji ormiańskich diaspor. W miejscu symbolizującym ciągłość państwa rozmawiano o wspólnotach żyjących poza granicami historycznej Armenii, lecz zachowujących z nią trwałą więź.
Spotkanie zostało zorganizowane z inicjatywy rzecznika mniejszości ormiańskiej w węgierskim parlamencie Nikoghosa Akopyana. Uczestniczyli w nim przedstawiciele siedemnastu państw Europy i Bliskiego Wschodu. Patronat nad wydarzeniem objęli przewodniczący parlamentu László Kövér oraz wicepremier Zsolt Semjén. Gości powitał wicemarszałek János Latorcai, przypominając historyczny wkład Ormian w rozwój państwa węgierskiego. W obradach uczestniczył także ambasador Armenii w Budapeszcie.
Jednym z głównych tematów była odpowiedź na pytanie, czym jest dziś diaspora w świecie napięć geopolitycznych i nasilonych migracji. Czy jej podstawowym zadaniem pozostaje ochrona języka i tradycji, czy też powinna aktywnie uczestniczyć w życiu publicznym państw, w których funkcjonuje. Wystąpienia pokazały, że sytuacja wspólnot różni się w zależności od regionu.
Wątek bliskowschodni miał poważny charakter. Wikariusz patriarchalny klasztoru w Bzommar w Libanie, ks. Masztoc Zahterian, mówił o niepewnej przyszłości chrześcijan i o zagrożeniu dla instytucji budowanych przez pokolenia. Delegaci z Syrii podkreślali, że sama pomoc humanitarna nie wystarcza. Potrzebne są stabilne warunki gospodarcze, które pozwolą młodym ludziom pozostać w swoich środowiskach.
W Europie najczęściej poruszano kwestie prawne. Tam, gdzie Ormianie posiadają ustawowy status mniejszości, jak na Węgrzech, Cyprze czy w Polsce, łatwiej prowadzić stałe programy kulturalne i edukacyjne. O trudnościach wynikających z braku takich rozwiązań w Czechach mówił redaktor naczelny pisma „Orer” Jakub Asatrian. Węgierską perspektywę historyczną i współczesną przedstawił dr Piotr Kranic. Redaktor Ara Koczunian zwrócił uwagę na sytuację języka zachodnioormiańskiego w Stambule oraz na potrzebę jego obecności w nowoczesnych formach edukacji i w przestrzeni cyfrowej.
Istotnym elementem konferencji było wystąpienie Hraczji Bojadzjana, przedstawiciela Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych, który zaprezentował doświadczenie polskie. Przypomniał, że obecność Ormian na ziemiach polskich sięga XIV wieku. W 1356 roku społeczność lwowska otrzymała przywileje potwierdzające jej prawa, a w 1367 roku ustanowiono biskupstwo ormiańskie. Ormianie współtworzyli życie gospodarcze i intelektualne dawnej Rzeczypospolitej, zachowując własną tradycję i obrządek.
Kolejne stulecia przyniosły zarówno integrację, jak i bolesne doświadczenia, w tym przesiedlenia po II wojnie światowej. Utrata dawnych ośrodków na Kresach Wschodnich nie oznaczała jednak zaniku pamięci. Stała się ona jednym z ważnych elementów współczesnej tożsamości.
Odnosząc się do sytuacji obecnej, Bojadzjan przywołał wyniki spisu powszechnego z 2021 roku, w którym 6772 obywateli Polski zadeklarowało ormiańskie pochodzenie. Podkreślił znaczenie ustawy z 2005 roku, która gwarantuje mniejszościom narodowym ochronę i wsparcie państwa. Zwrócił również uwagę na zróżnicowanie dzisiejszej wspólnoty. Migracje z końca XX wieku przyniosły nowe doświadczenia, żywy język i bezpośredni kontakt z niepodległą Armenią. Wyzwanie polega na budowaniu współpracy między Ormianami od pokoleń związanymi z Polską a nowymi przybyszami.
Ważnym tematem była rola mediów diasporalnych. W parlamencie węgierskim zaprezentowano czasopisma tworzone przez organizacje ormiańskie w Europie, w tym polski „Munetik” oraz czeskie „Orer”. Podkreślano, że prasa jest nie tylko kroniką wydarzeń, lecz także miejscem rozmowy o sprawach wspólnoty i narzędziem podtrzymywania języka.
Konferencja w Budapeszcie potwierdziła, że diaspora jest trwałą częścią życia narodu. Jej siła rodzi się z codziennej pracy w rodzinach, szkołach, parafiach i redakcjach. To tam rozstrzyga się, czy tradycja pozostanie żywa i czy kolejne pokolenia będą ją świadomie rozwijać.

– red.

Kraków, 5 listopada 2025 r. – W podziemiach Collegium Maius, w kawiarni „U Pęcherza”, Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne zorganizowało spotkanie z okazji 85. urodzin profesora Andrzeja Pisowicza, wybitnego językoznawcy, iranisty i nestora polskiej armenistyki.

Profesor Pisowicz urodził się 2 listopada 1940 roku w Siedliskach pod Miechowem. Po maturze zdanej w 1957 roku w II Liceum Ogólnokształcącym im. Adama Mickiewicza w Słupsku rozpoczął studia iranistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W trakcie studiów uczestniczył również w kursie języka ormiańskiego. Dzięki rekomendacji goszczącego w Krakowie profesora Wacze Nalbandiana wyjechał do Erywania, gdzie w latach 1961–1963 studiował filologię ormiańską. Po powrocie obronił pracę magisterską poświęconą dialektowi ormiańskiemu wsi Pharpi.

Po studiach pracował w Bibliotece Jagiellońskiej, w krakowskim oddziale wydawnictwa Ossolineum oraz w Biurze Urządzeń Techniki Jądrowej. Uzupełniał także wykształcenie na studiach podyplomowych w École des Langues Orientales Vivantes i Institut Catholique w Paryżu, ucząc się m.in. języka zachodnioormiańskiego, staroormiańskiego i perskiego.

W 1970 roku został zatrudniony na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1974 roku uzyskał doktorat na podstawie rozprawy o rozwoju konsonantyzmu ormiańskiego, a w 1985 – habilitację z językoznawstwa irańskiego i ormiańskiego. Mimo negatywnej opinii Komitetu Zakładowego PZPR, związanej z jego działalnością opozycyjną i współpracą z prasą podziemną, nie zaprzestał pracy naukowej. Stanowisko docenta uzyskał dopiero w 1988 roku, a tytuł profesora nadzwyczajnego w 2002.

W latach 1976–1994 kierował Zakładem Iranistyki, a w latach 1989–1994 pełnił funkcję wicedyrektora Instytutu Filologii Orientalnej. Prowadził badania i wykładał również za granicą: w Teheranie (1972–1973), Wiedniu (1988–1991) oraz w Lejdzie (1992–1993). W latach 1994–1995 pełnił funkcję radcy Ambasady RP w Iranie.

Profesor Pisowicz jest członkiem Collegium Invisibile, Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, Komisji Orientalistycznej Polskiej Akademii Nauk. Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (2000) oraz Krzyżem Wolności i Solidarności (2012).

Do grona jego uczniów należą m.in. Marzenna Czerniak-Drożdżowicz, Agnieszka Kuczkiewicz-Fraś i Tomasz Gacek. Jest autorem licznych publikacji naukowych, w tym prac z zakresu gramatyki ormiańskiej, fonologii perskiej oraz słowników ormiańsko-polskich. Mieszka w Krakowie z żoną Jadwigą z domu Wiśniewską, mają troje dzieci.

Spotkanie jubileuszowe było okazją do wyrażenia szacunku i wdzięczności wobec profesora, który przez dekady współtworzył polską armenistykę i towarzyszył życiu ormiańskiej społeczności. Wspominano jego wiedzę, precyzję, skromność i konsekwencję. W imieniu mniejszości ormiańskiej składamy profesorowi Andrzejowi Pisowiczowi serdeczne życzenia zdrowia i dalszej aktywności.

Poznań, 27 października 2025 r. – Na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odbyła się inauguracja Centrum Studiów Armenistycznych im. Mechitara Gosza. Wydarzenie otworzyła Rektor UAM, prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska.

W spotkaniu uczestniczyli: Ambasador Republiki Armenii Alexander Arzoumanian wraz z trzecim sekretarzem Ambasady Meri Cherkezyan, Prorektor UAM ds. międzynarodowych prof. Rafał Witkowski, przedstawiciel mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych Hraczja Bojadżan oraz Dyrektor Centrum prof. Adam Pomieciński. Wśród obecnych znalazł się także student UAM Artur Bagdasarian.

Podczas spotkania omówiono kierunki współpracy naukowej i dydaktycznej pomiędzy Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza a instytucjami akademickimi w Armenii. Rozmowy dotyczyły wspólnych projektów badawczych, wymiany akademickiej, a także inicjatyw popularyzujących kulturę i historię Armenii w Polsce.

Rektor UAM wręczyła nominacje do Rady Programowej Centrum Studiów Armenistycznych. W skład Rady weszli: Ambasador Republiki Armenii Alexander Arzoumanian, przedstawiciel mniejszości ormiańskiej Hraczja Bojadżan, Prorektor UAM prof. Rafał Witkowski oraz Dyrektor Centrum prof. Adam Pomieciński.

Odbyło się także pierwsze posiedzenie Rady Programowej, podczas którego jednogłośnie wybrano jej przewodniczącego – Hraczję Bojadżana.

Centrum Studiów Armenistycznych im. Mechitara Gosza jest pierwszą w Polsce instytucją akademicką poświęconą armenistyce.
W jego strukturze funkcjonują Studia Podyplomowe „Armenistyka” – interdyscyplinarny program akademicki, łączący naukę języka ormiańskiego z poznawaniem historii, kultury współczesnej Armenii, diaspory ormiańskiej oraz mniejszości ormiańskiej w Polsce.
Rekrutację zakończono 31 października, z rekordową liczbą 45 zapisanych słuchaczy.

Powstanie Centrum wieńczy proces zapoczątkowany podpisaniem Memorandum o Porozumieniu – dokumentu założycielskiego – pomiędzy Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Ministerstwem Edukacji, Nauki, Kultury i Sportu Republiki Armenii oraz Przedstawicielem mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.
Dokument podpisano w Ambasadzie Republiki Armenii w Warszawie. Sygnatariuszami byli prof. Rafał Witkowski, Ambasador Alexander Arzoumanian oraz przedstawiciel mniejszości ormiańskiej Hraczja Bojadżan.

Centrum ma wspierać badania naukowe, edukację i dialog międzykulturowy oraz pogłębiać relacje akademickie i kulturalne między Polską a Armenią.

– red.

Warszawa, 29–30 września 2025 – Minister spraw zagranicznych Armenii Ararat Mirzojan przebywał z wizytą w Warszawie, gdzie uczestniczył w Warsaw Security Forum oraz odbył serię spotkań dwustronnych z przedstawicielami Polski, Litwy, NATO, Ukrainy oraz sektora przemysłowego. W centrum rozmów znalazły się kwestie regionalnego bezpieczeństwa, integracji europejskiej Armenii oraz znaczenie porozumienia pokojowego z Azerbejdżanem, ogłoszonego w sierpniu w Waszyngtonie.

Wizyta rozpoczęła się 29 września od udziału ministra Mirzojana w otwarciu Warsaw Security Forum, podczas którego został przyjęty przez Katarzynę Pisarską, przewodniczącą Forum, oraz Zbigniewa Pisarskiego, prezesa Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego. W rozmowie omówiono możliwości współpracy między Warsaw Security Forum a platformą Yerevan Dialogue.

Tego samego dnia minister spotkał się z Alexandrem Penleyem, wiceprezesem europejskiego koncernu zbrojeniowego KNDS. Następnie odbył rozmowy z ministrem spraw zagranicznych Litwy Kęstutisem Budrysem. Obie strony podkreśliły wspólne wartości i wolę dalszego pogłębiania partnerstwa w kontekście integracji europejskiej Armenii. Kolejnym punktem programu było spotkanie z Radmilą Shekerinską, zastępczynią sekretarza generalnego NATO, podczas którego omówiono kwestie bezpieczeństwa regionalnego oraz dialogu polityczno-wojskowego. Minister Mirzojan odbył również rozmowę z ambasadorem Ukrainy w Polsce.

Wieczorem 29 września szef ormiańskiej dyplomacji wziął udział w panelu wysokiego szczebla pt. „Od Lizbony do Erywania: strategia Europy wobec szerszego sąsiedztwa”. Obok ministra Mirzojana wystąpili Benjamin Haddad, minister delegowany ds. europejskich w rządzie Francji, oraz Kęstutis Budrys z Litwy. W swoim przemówieniu Mirzojan podkreślił znaczenie wartości demokratycznych w polityce międzynarodowej i wskazał na potrzebę unikania polityki transakcyjnej, która osłabia wiarygodność instytucji międzynarodowych. Przestrzegł przed kompromisami, które oddalają politykę od zasad demokracji, mówiąc: – „Jeśli wartości ustępują miejsca kalkulacjom, Europa traci swój fundament”.

Minister odniósł się również do porozumienia pokojowego z Azerbejdżanem, zawartego 8 sierpnia w Waszyngtonie. – „Właśnie ustanowiliśmy pokój z Azerbejdżanem. Deklaracja pokojowa została podpisana przez mojego premiera i prezydenta Azerbejdżanu, a także poświadczona przez prezydenta Trumpa” – powiedział. Dodał, że porozumienie obejmuje wzajemne uznanie integralności terytorialnej, otwarcie infrastruktury transportowej oraz rozpoczęcie prac nad pełnym traktatem pokojowym. Zaznaczył, że stabilizacja Kaukazu Południowego przynosi korzyści nie tylko Armenii i Azerbejdżanowi, ale także Unii Europejskiej i jej sąsiadom.

30 września odbyło się spotkanie ministra Ararata Mirzojana z ministrem spraw zagranicznych Polski, Radosławem Sikorskim. Rozmowy dotyczyły m.in. europejskiej integracji Armenii, w tym ustawy przyjętej przez Zgromadzenie Narodowe, która ustanawia członkostwo w Unii Europejskiej jako strategiczny cel polityki państwowej. Poruszono również kwestie pogłębiania współpracy dwustronnej, w tym dialogu politycznego, współpracy instytucjonalnej oraz reform gospodarczych. Minister Mirzojan zaprosił ministra Sikorskiego do złożenia wizyty w Armenii — zaproszenie zostało przyjęte.

Wizyta ministra Ararata Mirzojana w Warszawie była wyraźnym potwierdzeniem proeuropejskiego kursu Armenii oraz gotowości do aktywnego udziału w europejskim systemie bezpieczeństwa i współpracy. W wystąpieniach publicznych oraz rozmowach bilateralnych podkreślano, że Armenia — jako młoda, lecz uznana demokracja — jest gotowa wzmacniać instytucje, przestrzegać zasad prawa międzynarodowego i wnosić konstruktywny wkład w stabilność regionu oraz współpracę z partnerami europejskimi.

(red.)

Castel Gandolfo, 17 września 2025 r. – Papież Leon XIV przyjął Katolikosa Wszystkich Ormian, Garegina II, w papieskiej rezydencji Villa Barberini. Podczas spotkania zwierzchnik Kościoła Apostolskiego Ormiańskiego przekazał Ojcu Świętemu zaproszenie do złożenia wizyty w Armenii.

Według serwisu Vatican News, rozmowa przebiegała w duchu braterskiego dialogu i dotyczyła m.in. relacji ekumenicznych oraz sytuacji Ormian z Arcachu (Górskiego Karabachu). Katolikos podkreślił konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony praw ormiańskiej ludności tego regionu.

Arcybiskup Chażag Barsamian, Legat Patriarchalny Europy Zachodniej i przedstawiciel Katolikosa przy Stolicy Apostolskiej, poinformował, że rozmowa objęła także temat ormiańskich uchodźców z Arcachu oraz jeńców przetrzymywanych w Azerbejdżanie. Jak podał ormiański portal NEWS.am, zwierzchnik Kościoła ormiańskiego zwrócił się do Papieża z prośbą o wsparcie na rzecz sprawiedliwego i pokojowego rozwiązania konfliktu.

Po spotkaniu w Castel Gandolfo Garegin II udał się do Watykanu, gdzie spotkał się z kardynałem Kurtem Kochem, prefektem Dykasterii ds. Promocji Jedności Chrześcijan, oraz kardynałem José Tolentino de Mendonçą, prefektem Dykasterii ds. Kultury i Edukacji. Modlił się również przy grobie Papieża Franciszka w bazylice Santa Maria Maggiore i zatrzymał się przed ikoną Salus Populi Romani.

Było to pierwsze spotkanie Garegina II z Papieżem Leonem XIV. Katolikos wcześniej spotykał się z trzema papieżami: świętym Janem Pawłem II (2000), Benedyktem XVI (2008) i Franciszkiem (2015, 2016, 2018, 2020). W 2000 roku podpisał wspólną deklarację z Janem Pawłem II, a rok później Papież z Polski odwiedził Armenię, przekazując relikwie św. Grzegorza Oświeciciela. W 2016 roku kraj ponownie gościł papieża – tym razem był to Franciszek.

Zaproszenie skierowane do Leona XIV może otworzyć drogę do trzeciej w historii wizyty papieskiej w Armenii – kraju, który jako pierwszy na świecie ogłosił chrześcijaństwo religią państwową.

Waszyngton, 8 sierpnia 2025 r. – Premier Armenii Nikol Paszynian i prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew podpisali w Białym Domu deklarację pokojową kończącą trwający od dekad spór o Górski Karabach. W uroczystości uczestniczył prezydent USA Donald Trump, który nazwał to „momentem przełomowym dla pokoju na Kaukazie” — informuje Reuters.

Porozumienie obejmuje wzajemne uznanie integralności terytorialnej, rezygnację z roszczeń oraz utworzenie korytarza tranzytowego „Trump Route for International Peace and Prosperity” (TRIPP), łączącego Azerbejdżan z eksklawą Nachiczewa przez terytorium Armenii. Zgodnie z zapisami, trasa pozostanie pod kontrolą Armenii, a jej budowę, utrzymanie i zarządzanie powierzono konsorcjum amerykańskiemu na 99 lat — podaje Politico.

Podczas oddzielnego spotkania z delegacją Armenii w Białym Domu, już po ceremonii podpisania porozumienia, prezydent Donald Trump zapowiedział, że zwróci się do prezydenta Ilhama Alijewa o uwolnienie 23 Ormian przetrzymywanych w Azerbejdżanie. „Mówisz o 23 chrześcijanach? Poproszę go [prezydenta Alijewa], żeby to zrobił. Myślę, że zrobią to dla mnie. To ważne, prawda?” — cytuje ormiański portal 1lurer.am.

W niedzielnym Aniele Pańskim papież Leon XIV wyraził zadowolenie z podpisanej umowy, apelując o dialog jako drogę do trwałego pokoju. Jak przypomina Vatican News, papież nawiązał też do 80. rocznicy zrzucenia bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki oraz wezwał społeczność międzynarodową do pilnej pomocy dla Haiti, zmagającego się z narastającą przemocą i kryzysem humanitarnym.