Wielka inauguracja V Festiwalu Kultury Ormiańskiej w Filharmonii Śląskiej

Katowice, 3 września 2026 r. Wypełniona po brzegi Sala Koncertowa im. Karola Stryji, światowej klasy artyści i Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Śląskiej. W takiej oprawie rozpoczął się V Festiwal Kultury Ormiańskiej. Kulminacją wieczoru był Koncert fortepianowy Des-dur op. 38 Arama Chaczaturiana w wykonaniu światowej sławy ormiańskiego pianisty Haika Melikiana pod batutą Alexandra Iradiana. Publiczność nagrodziła artystów długą owacją na stojąco.

Inauguracja piątej edycji Festiwalu była największym i najbardziej prestiżowym koncertem w jego dotychczasowej historii. Jedna z najważniejszych instytucji muzycznych na Śląsku stała się tego wieczoru miejscem spotkania ormiańskich artystów z polską orkiestrą. Program tworzyły kompozycje Krzysztofa Pendereckiego, Stanisława Moniuszki, Henryka Mikołaja Góreckiego i Arama Chaczaturiana.

Gwiazdą inauguracyjnego wieczoru był światowej sławy ormiański pianista Haik Melikian, artysta o międzynarodowej renomie, koncertujący na prestiżowych estradach i ceniony za wirtuozerię oraz interpretacje muzyki współczesnej. Jego występ należał do najbardziej oczekiwanych momentów inauguracji.

Równie ważną postacią wieczoru był Aleksander Iradian. Ormiański dyrygent poprowadził Orkiestrę Symfoniczną Filharmonii Śląskiej, nadając całemu programowi spójność i wyraźną dramaturgię. Pod jego batutą muzyka czterech bardzo różnych kompozytorów ułożyła się w konsekwentnie rozwijającą się całość.

Koncert poprowadził Piotr Oczkowski, który pomiędzy kolejnymi utworami opowiadał o kompozytorach, ich muzyce oraz polskich i ormiańskich wątkach obecnych w programie. Jego komentarze pomagały publiczności lepiej odczytać zamysł całego wieczoru.

Koncert rozpoczęły „Trzy utwory w dawnym stylu” Krzysztofa Pendereckiego, po których zabrzmiała „Bajka” Stanisława Moniuszki. Obecność obu wielkich polskich kompozytorów miała podczas Festiwalu szczególne znaczenie ze względu na ich ormiańskie korzenie. Pierwszą część wieczoru zamknęły „Trzy tańce” op. 34 Henryka Mikołaja Góreckiego.

Choć Penderecki, Moniuszko, Górecki i Chaczaturian należą do różnych muzycznych światów, kolejność programu została pomyślana tak, aby stopniowo budować napięcie. Od stylizowanej muzyki Pendereckiego i zmiennych nastrojów „Bajki” Moniuszki koncert prowadził ku żywiołowym, mocno rytmicznym „Trzem tańcom” Góreckiego. Różnice pomiędzy kolejnymi kompozycjami nie rozbijały programu, lecz prowadziły ku jego głównemu punktowi.

Koncert fortepianowy Des-dur op. 38, choć należy do najważniejszych dzieł Chaczaturiana, stosunkowo rzadko pojawia się dziś na polskich estradach. Po przerwie przyszedł czas na kulminację wieczoru. Haik Melikian wraz z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Śląskiej pod batutą Aleksandra Iradiana wykonał dzieło Chaczaturiana, które stało się najważniejszym artystycznym momentem inauguracji.

Melikian potwierdził swoją światową klasę, a współpraca pianisty, Iradiana i Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Śląskiej spotkała się z entuzjastyczną reakcją publiczności. Po ostatnich taktach sala podniosła się z miejsc, nagradzając artystów długą owacją na stojąco.

Haik Melikian powrócił do fortepianu i na bis wykonał „Szusziki” Komitasa. Po monumentalnym Chaczaturianie zabrzmiała muzyka jednego z najważniejszych twórców ormiańskiej tradycji. Było to piękne i symboliczne dopełnienie inauguracyjnego wieczoru.

Skala inauguracji była widoczna również poza estradą. W wydarzeniu uczestniczył Zareh Sinanyan, Wysoki Komisarz ds. Diaspory Republiki Armenii. Jego obecność zapewniła Festiwalowi reprezentację Rządu Republiki Armenii na wysokim szczeblu i podkreśliła znaczenie wydarzenia dla kontaktów Armenii z diasporą oraz społecznością ormiańską w Polsce.

W inauguracji uczestniczyli także wojewoda śląski Marek Wójcik oraz wicemarszałek województwa śląskiego Joanna Bojczuk. Wśród gości znaleźli się również przedstawiciel Marszałka Sejmu RP, parlamentarzyści, przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, prezydenci i burmistrzowie miast, radni, dyplomaci, reprezentanci organizacji mniejszości ormiańskiej z całej Polski oraz przedstawiciele świata kultury i nauki.

Szczególnymi gośćmi wieczoru byli Barbara Penderecka-Piotrowska, siostra Krzysztofa Pendereckiego, oraz jej syn Krzysztof Korwin-Piotrowski. Ich obecność na koncercie, który rozpoczęła właśnie muzyka Pendereckiego, miała symboliczne znaczenie.

Inauguracja przyciągnęła także uwagę mediów w Polsce i Armenii. W Filharmonii Śląskiej obecna była TVP3 Katowice. Specjalnie z Armenii przyjechała ekipa ormiańskiej telewizji publicznej, przygotowująca reportaż z Festiwalu dla widzów w Armenii. O wydarzeniu informowały również media ormiańskie.

Jednym z najmocniejszych obrazów wieczoru była publiczność. Sala Koncertowa im. Karola Stryji została wypełniona do ostatnich miejsc. Pełna widownia w jednej z najważniejszych instytucji muzycznych regionu pokazała skalę, jaką Festiwal osiągnął w swojej piątej edycji, oraz zainteresowanie, jakie potrafi dziś wzbudzić kultura ormiańska w Polsce.

Inauguracja w Filharmonii Śląskiej była ważnym momentem w historii Festiwalu. Wydarzenie wyrosłe ze środowiska mniejszości ormiańskiej znalazło się na jednej z najważniejszych estrad muzycznych w Polsce, z udziałem artystów światowej klasy, znakomitej orkiestry i przy pełnej sali.

Ormiański charakter wieczoru był obecny na wielu poziomach. Przypomniano ormiańskie korzenie Pendereckiego i Moniuszki, na estradzie wystąpili Haik Melikian i Aleksander Iradian, kulminacją programu była muzyka Arama Chaczaturiana, a ostatnim akcentem koncertu stał się Komitas. Wszystko to tworzyło naturalne spotkanie polskiej i ormiańskiej tradycji muzycznej.

Kiedy po ostatnich dźwiękach Chaczaturiana publiczność wstała z miejsc, nie trzeba było dodatkowych słów o randze tego koncertu. Inauguracja V Festiwalu Kultury Ormiańskiej postawiła poprzeczkę bardzo wysoko. Był to wieczór, który pokazał, że kultura ormiańska może być prezentowana w Polsce z artystycznym rozmachem, na najważniejszych estradach i w wykonaniu artystów światowej klasy.

Organizatorem V Festiwalu Kultury Ormiańskiej jest Instytut Ormiański. Partnerem wydarzenia jest Województwo Śląskie. Współorganizatorem koncertu inauguracyjnego była Instytucja Kultury Ars Cameralis Silesiae Superioris. Festiwal został dofinansowany ze środków Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

-red.